Milli Landbúnaðarháskóla Íslands og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti er í gildi samningur um þjónustu á sviði rannsókna, þróunarvinnu og sérhæfðar ráðgjafar fyrir árin 2009-2012. Með samningnum skuldbindur skólinn sig til þess að sinna verkefnum sem renna stoðum undir meginstef landbúnaðarstefnunnar sem eru að: 

- tryggja framboð matvæla í hæsta gæðaflokki samfara sjálfbærri nýtingu auðlinda landsins, 
- stuðla að bestu mögulegri framleiðni og þar með hagkvæmni og samkeppnisfæru verði framleiðslunnar, 
- tryggja búsetu og varðveita menningu og rækta hlut landbúnaðarins í byggðaþróun og atvinnutækifærum til sveita,
- stuðla að landbótum með landgræðslu og skógrækt.

Að neðan eru listuð upp þau verkefni sem unnið var að á árinu 2009 í samræmi við skilgreiningar á þeim fagsviðum sem skilgreindar eru í samningnum og skilgreina má að tengist málefnum norðurslóða.

Frumframleiðsla og fæðuöryggi
Sjálfbær nýting erfðaauðlinda

Erfðafjölbreytni í hvítsmára af ólíkum uppruna – Áslaug Helgadóttir -
Norrænar erfðaauðlindir vallarfoxgrass (samnorrænt verkefni styrkt af NKJ) – Áslaug Helgadóttir -
Erfðafjölbreytni í norrænni hvönn – Áslaug Helgadóttir -
Erfðafjölbreytni í kúmeni – Áslaug Helgadóttir -
Kynbætur háliðagrass – Guðni Þorvaldsson-
Verðmæti íslenska kúastofnsins – Emma Eyþórsdóttir –
Uppruni íslenska hestsins – Jón Hallsteinn Hallsson -
Erfðabreytileiki í kúastofninum – Jón Hallsteinn Hallsson-
Erfðafjölbreytni í íslenska geitastofninum – Jón Hallsteinn Hallsson-
Erfðafjölbreytni í íslenskum landnámshænum – Jón Hallsteinn Hallsson-

Hringrás næringarefna

Breytingar á ræktunareiginleikum jarðvegs (langtímaáburðartilraunir) – Guðni Þorvaldsson-
Áhrif grasræktar á C og N í jarðvegi – Þorsteinn Guðmundsson-
Svepprót og niturbinding – Þórey Anna Gylfadóttir-
Niturjöfnuður í ræktuðum vistkerfum – Þórey Anna Gylfadóttir-
Dreifingartími mykju – Ríkharð Brynjólfsson -
Áburðarsvörun túna – Þóroddur Sveinsson-
Langtímatilraunir með áburð – Guðni Þorvaldsson-

Fóðuröflun og fjölbreytt framleiðslukerfi

Smárablöndur og áhrif N-áburðar – Áslaug Helgadóttir -
Vestnorræn tún – Guðni Þorvaldsson-
Grasrækt – Guðni Þorvaldsson -
Kornrækt og sáðskipti – Jónatan Hermannsson -
Fóðrun áa á meðgöngu – Jóhannes Sveinbjörnsson -
Verkun byggheilsæðis í blöndu með repju eða ertum – Þóroddur Sveinsson-

Heilbrigði í framleiðslu og heilnæmar afurðir

Dreifing fjár á sumarbeit – Anna Guðrún Þórhallsdóttir
Dreifing hreindýra – Anna Guðrún Þórhallsdóttir
Bygg til manneldis – Jónatan Hermannsson- 

Garðyrkja

Forsoðnar kartöflur: yrki, áburður og efnainnihald – Jónatan Hermannsson-
Yndisgróður – Samson B. Harðarson-

Byggðaþróun og nýsköpun

Íslensk hráefni til undirburðar- Sigtryggur Veigar Herbertsson-
Olíufrærækt – Þóroddur Sveinsson-
Nýting á lífrænum úrgangi til orkuframleiðslu – Þóroddur Sveinsson -
Eldsneyti úr innlendu hráefni – Jón Guðmundsson -
Hálendisvegir, sjónræn áhrif og vegstaðlar fyrir útivistarvegi á hálendinu – Ragnar Frank Kristjánsson-
Upphitun íþróttavalla – Guðni Þorvaldsson-
Golfflatagrös – Guðni Þorvaldsson -

Skógrækt og landgræðsla

Þróun vistkerfa við landgræðslu – Ólafur Arnalds -
Endurheimt staðargróðurs á röskuðum hálendissvæðum- Ása L. Aradóttir -
Notkun svarðlags vegna uppgræðslu - Ása L. Aradóttir -
Kolbjörk – Þróun vistkerfa í endurheimtum birkiskógum – Ólafur Arnalds -
Uppblástur á Heklusvæðinu – Ólafur Arnalds-
Skógvatn – Áhrif skógræktar og landgræðslu á vatnalíf, vatnsgæði og vatnshag – Bjarni Diðrík Sigurðsson -
CAR-ES Norrænt öndvegissetur um rannsóknir á vistkerfisþjónustu skóga – Bjarni Diðrík-
Skógvist – Áhrif skógræktar á líffræðilegan fjölbreytileika, jarðveg og kolefnisbindingu – Bjarni D. Sigurðs.-
Landbætur á sandsvæðum - Ása L. Aradóttir -
Vistheimt á Norðurlöndum - Ása L. Aradóttir -

Umhverfisrannsóknir

Ýmir – gagnagrunnur um íslenskan jarðveg – Ólafur Arnalds-
Nytjaland - Ólafur Arnalds-
Biogeochemistry of Icelandic andosols - Rannveig Anna Guicharnaud-
Tracking impact of pedogenic processes on soil solutions with Si and Mg isotopes - Rannveig Anna Guicharnaud-
Contamination remidiation by biological processes - Rannveig Anna Guicharnaud-
Esjufjöll - Áhrif loftslagsbreytinga á lífríki jökulskerja – Bjarni Diðrík Sigurðsson-
Losun hláturgass og annarra gróðurhúsalofttegunda úr lífrænum jarðvegi við mismunandi landnotkun – Jón Guðmundsson -
Landnýtingargrunnur og bindibókhald (LULUCF)- Jón Guðmundsson-
Áhrif loftslagsbreytinga og landnýtingar á hálendisvistkerfi Íslands – ITEX samstarf – Jón Guðmundsson-
Langtíma umhverfisvöktun á vatnasviði að Litla Skarði í Borgarfirði – Hlynur Óskarsson -
Mýrareldar 2006 – Járngerður Grétarsdóttir -
Niðurbrot á PCB - Rannveig Anna Guicharnaud-
Áhrif jarðræktar og húsdýraáburðar á afrennsli af ræktarlandi – Björn Þorsteinsson-
Unnið er að uppbygging landnýtingargrunns (LULUCF) með sérstökum stuðningi ráðuneytisins. Skólinn hefur sent ráðuneytinu landupplýsingar vegna skýrslugerðar um ræktarland og landnýtingu auk þess sem sendar eru upplýsingar um íslenskan jarðveg í alþjóðlega gagnagrunna um jarðveg.

Landbúnaðarháskóli Íslands
Verkefni sem unnið er að og tengjast málefnum norðurslóða
Heiti verkefnis
Tengiliður við verkefnið með netfangi og vefsíðu fyrir verkefnið ef til er
Stutt lýsing á verkefninu, 3-5 málsgreinar
Helstu samstarfsaðilar, innlendir jafnt sem erlendir.

Frumframleiðsla og fæðuöryggi

Sjálfbær nýting erfðaauðlinda 

- Erfðafjölbreytni í hvítsmára af ólíkum uppruna
Tengiliður: Áslaug Helgadóttir, aslaug@lbhi.is  

Rannsóknir á erfðafjölbreytni eru forsenda þess að hægt sé að stunda plöntukynbætur. Þegar meginmarkmiðin eru að sameina uppskeru og lifun í kynbættum yrkjum er nauðsynlegt að finna eiginleika sem tengjast þessum tveimur þáttum. Þetta er sérstaklega mikilvægt þar sem rækta á viðkomandi tegund eða yrki á jaðri útbreiðslusvæðis síns.

Í samstarfsverkefni þessu munum við nota AFLP erfðamörk til þess að greina erfða-breytingar í rauð- og/eða hvítsmárayrkjum sem vaxið hafa í sameiginlegri tilraun á völdum stöðum í Evrópu. Hér á Íslandi munum við einnig bera saman erfðafjölbreytni í kynbættum hvítsmárayrkjum af ólíkum uppruna við náttúrulega stofna sem aðlagast hafa erfiðum skilyrðum hér. Erfðafjölbreytni sem metin er með AFLP erfðamörkum tengist ekki endilega erfðasætum sem náttúruúrval hefur valið fyrir. Við munum því einnig mæla algenga útlits- og lífeðlisfræðilega eiginleika í hefðbundnu hnausasafni.

Með því að nota efnivið úr sameiginlegri tilraun, þar sem meðferð á tilraunareitum var stöðluð, gefur það okkur færi á að draga almennar ályktanir sem ekki er unnt að gera ef einungis væri stuðst við niðurstöður frá einum stað eða úr einni tilraun. Rannsóknin hér mun jafnframt gefa niðurstöður um erfðafjölbreytni innan og milli erfðahópa á norðurslóð. Slíkar upplýsingar vantar sárlega en þær eru mikilvægar við gerð verndaráætlana fyrir erfðaauðlindir á þessum svæðum einkum í ljósi loftslagsbreytinga sem verið er að spá.

Helstu samstarfsaðilar: Dr. Bodil Frankow-Lindberg SLU, Svíþjóð, Dr. Rosemary Collins IBERS, Aberystwyth (UK) 

- Norrænar erfðaauðlindir vallarfoxgrass (samnorrænt verkefni styrkt af NKJ)
Tengiliður: Áslaug Helgadóttir, aslaug@lbhi.is 
 
Um er að ræða samnorrænt verkefni sem hlotið hefur stuðning á vettvangi NKJ. Meginmarkmið þess er að treysta varðveislu og bæta nýtingu á norrænum erfðaauðlindum vallarfoxgrass með ítarlegum mælingum á breytileika í svipgerð og arfgerð. Breytileiki í svipgerð verður mældur í hnausasöfnum á þremur stöðum (Íslandi, Svíþjóð, Noregi) og arfgerðarbreytileiki verður metinn með aðferðum sameindaerfðafræðinnar í Noregi, Finnlandi og Danmörku, annars vegar út frá sögulegri og núverandi útbreiðslu tegundarinnar og hins vegar fyrir mikilvæga eiginleika eins og vorun (vernalisation response) og frostþol. Á tilraunastöðinni á Korpu verður lagt út hnausasafn með 20 einstaklingum úr 200 vallarfoxgrasstofnum af ólíkum uppruna vorið 2007. Safnið verður metið m.t.t. ýmissa útlitseiginleika og vetrarþols fram á vor 2009. Uppgjör á niðurstöðum verður að mestu unnið í Noregi en verkefnishópurinn mun sameiginlega standa að greinaskrifum.
Helstu samstarfsaðilar: Dr. Odd Arne Rognli, Universitet for miljø og biovitenskap, Noregi (UMB), Dr. Jens Weibull, Center for biologisk mångfold (CBM), Svíþjóð, Dr. Thomas Lübberstedt, Århus Universitet, Det Jordbrugsvidenskabelige Fakultet, Danmörku, Dr. Outi Manninen, MTT AgriFood Research, Finnlandi. 

- Erfðafjölbreytni í norrænni hvönn – Áslaug Helgadóttir aslaug@lbhi.is  
Tengiliður: Áslaug Helgadóttir, aslaug@lbhi.is
The aim of the project is to nvestigate genetic relationships between Icelandic Angelica populations in relation to other Nordic Angelica populations including the Norwegian Angelica variety with solid stalks referred to as Voss-Angelica and to elucidate genetic variation between and within Icelandic Angelica populations. We will collect historical information on the cultivation of Angelica in Iceland in order to identify relevant collection sites as well as gathering general historical and scientific knowledge of Angelica. Samples will be collected for DNA analyses and relevant morphological data will be gathered together with GPS coordinates at the sampling sites. Molecular analysis will be carried out in the laboratory facilities of NordGen in Sweden, using the same methodology as will be used in their molecular study of Greenlandic and Faroese material. Results from this study will give necessary knowledge about the genetic background of Icelandic and Nordic Angelica, in order to start screening relevant material for chemical content and taste, with the ultimate goal to contribute to the New Nordic Cuisine.
Helstu samstarfsaðilar: Magnus Göransson, Svein Solberg og Morten Rasmussen, NordGen – Nordic Genetic Resource Center, Bertalan Galambosi, MTT, Finnlandi, Ann Sofie Hardenberg, Anso / New Nordic Food Ambassadeur, Grænlandi, Ingólfur Guðnason, Engi / Matur-Saga-Menning, Íslandi, Åsmund Asdal, Plantearven, Noregi, Gunhild Børtnes, Bioforsk Øst, Noregi. 


- Erfðafjölbreytni í kúmeni
Tengiliður: Áslaug Helgadóttir, aslaug@lbhi.is  
Kúmen er ein af mikilvægustu kryddplöntunum á norðurslóð og hefur verið nýtt til þess að bragðbæta brauð, ost og ákavíti. Erfðafjölbreyti kúmens á Norðurlöndunum hefur ekki verið rannsökuð en forkönnun á efnainnihaldi hefur sýnt að bæði magn og hlutfall nauðsynlegra olía getur verið mjög breytilegt. Markmið verkefnisins eru að (i) ákveða skyldleika milli erfðahópa kúmens á Íslandi og annars staðar á Norðurlöndunum, (ii) mæla innihald virkra rok efna og andoxunarefna í þessum erfðahópum, (iii) rannsaka menningarsögu kúmens á Íslandi og (iv) auka vitund ræktenda og almennings um sérkenni kúmens og finna leiðir til þess að nýta það við þróun nýrra afurða. Erfðafjölbreytni verður rannsökuð með aðferðum sameinda-erfðafræðinnar, rokgjarnar fitusýrur og andoxunarefni verða mæld í gasgreini og loks verða prentaðar heimildir og gögn í skjalasöfnum nýtt til þess að rannsaka menningarsögu kúmens á Íslandi. Einangrun Íslands gæti hafa leitt til þess að kúmen sem hér vex búi yfir einstökum eiginleikum sem má nýta við þróun sérafurða. Verkefninu er ætlað að afla nýrrar þekkingar sem mun gagnast stækkandi markaði fyrir hágæða sérvörur af norrænum uppruna – Norrænt terroir – eins og í hávegum er haft í áætlun Norrænu ráðherranefndarinnar Nýr norrænn matur og matargerðarlist.

Helstu samstarfsaðilar: Eva Þorvaldsdóttir, Grasagarðinum í Reykjavík, Agnese Kolodinska Brantestam og Magnus Göransson, NordGen – Nordic Genetic Resource Center, Ildikó Nóvak, Corvinus University of Budapest, Lars Kragelund, Pernod Ricard Nordic, Ingólfur Guðnason og Laufey Steingrímsdóttir, Matur Saga Menning, Erfðalindasetur LbhÍ og Erfðanefnd landbúnaðarins 

- Kynbætur á háliðagrasi
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is  
Árið 1994 var háliðagrasplöntum safnað úr 30-60 ára gömlum túnum um allt land. Farið var á 100 bæi víðsvegar um landið og 15 plöntum safnað á hverjum stað. Hverri plöntu var skipt í þrennt og búið til hnausasafn með 1.500 einstaklingum í þremur endurtekningum, alls 4.500 plöntur. Safnið var svo metið næstu tvö árin og þar var m.a. horft til uppskeru, vaxtarlags, skriðtíma og þols gegn sveppum. Að þessu mati loknu voru valdar út 36 arfgerðir til framræktunar. Fræ úr þessu úrvali er nú í fjölgun. Efniviðurinn hefur verið prófaður í nokkrum tilraunum og komið vel út.
Helstu samstarfsaðilar: Söfnunin var styrkt af Norræna genbankanum á sínum tíma 

- Verðmæti íslenska kúastofnsins
Tengiliður: Emma Eyþórsdóttir, emma@lbhi.is  
Verkefnið felur í sér að meta kostnaðinn við að varðveita íslenska kúakynið sem lifandi og virkan erfðahóp. Bera þarf saman þá valkosti annars vegar að byggja áfram einvörðungu á íslenska kúakyninu sem megin stofni í mjólkurframleiðslu hérlendis til frambúðar og hins vegar að varðveita það sem erfðahóp með skírskotun til þess líffræðilega fjölbreytileika sem þar með varðveitist og að mjólkurframleiðsla framtíðarinnar verði þá í megindráttum byggð á nýju kúakyni. Mat verður lagt á kynbótastarf og hvernig unnt er að viðhalda erfðaframför og jafnframt lágmörkun skyldleikaræktar (optimized selection approach). Metnir verða helstu þættir í hugsanlegri verndaráætlun s.s. nauðsynleg stærð stofnsins og landfræðileg dreifing, kynbótaskipulag og áhersla á einstaka eiginleika og umfang stuðnings við þessa áætlun og í hvaða formi stuðningurinn á að vera. Framkvæmd verður könnun meðal almennings um greiðsluvilja (Willingness to Pay - WTP) fyrir áframhaldandi notkun kúakynsins sem framleiðslukyns og varðveislu þess. Þar verður fylgt þeirri aðferðafræði sem hefur verið þróuð í mati á virði gæða sem ekki eru seld á mörkuðum.
Helstu samstarfsaðilar: Bændasamtök Íslands og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands 

- Uppruni íslenska hestsins
Tengiliður: Jón Hallsteinn Hallsson, jonhal@lbhi.is  
Markmið verkefnisins er að greina erfðauppbyggingu íslenska hrossastofnsins og erfðafjölbreytileika innan hans, að meta uppruna íslenska hrossastofnsins, og hvaða tengsl eru milli íslenska hestsins og hrossastofna í nágrannalöndunum, að auka skilning á því hvernig hrossastofninn hefur þróast í gegnum tíðina með því að greina ætternisgögn og niðurstöður erfðagreininga og að nota forn-DNA úr beinum/tönnum frá landnámi til að meta erfðauppbyggingu íslenskra landnámshrossa og bera saman við núverandi stofn. Mikilvægur þáttur í verkefninu er samanburður við önnur norræn hrossakyn.

Helstu samstarfsaðilar: Dr. Knut Roed (NSVS Norway), Dr. Soffia Mikko (SLU Sweden), Dr. Emmeline Hill (UCD Ireland), Dr. Agnar Helgason (DeCode), Dr. Vilhjálmur Svansson (HÍ) og Zoe Lucas (Green Horse Society). 

- Erfðabreytileiki í kúastofninum
Tengiliður: Jón Hallsteinn Hallsson, jonhal@lbhi.is  
Markmið verkefnisins er að greina þekkta erfðabreytileika í genum sem vitað er að gegna hlutverki í mjólkurmyndun og leitast við að tengja erfðabreytileika í íslenska stofninum við afurðasemi. Þetta verður gert með það fyrir augum að meta kosti þess að hefja kynbætur með aðstoð erfðamarka á íslenska kúakyninu. Auk þess að varpa ljósi á erfðasamsetningu íslenska kúastofnsins, einkenni hans og tengsl við aðra kúastofna með raðgreiningu á hluta af hvatberalitningnum og að greina erfðabreytileika á Y-litningi með örtunglum og einkirnabreytileikum, skilgreina setraðir á Y-litning og skoða tengsl við frjósemi í nautum.
Helstu samstarfsaðilar: Bændasamtök Íslands (Magnús B. Jónsson/Gunnfríður E. Hreiðarsdóttir) 

- Erfðafjölbreytni í íslenska geitastofninum
Tengiliður: Jón Hallsteinn Hallsson, jonhal@lbhi.is  
Markmið verkefnisins er að auka þekkingu okkar á íslenska geitastofninum, m.t.t. erfðafjölbreytileika og bera stofninn saman við við aðra stofna. Annars vegar með því að safna saman og greina ætternisgögn og hins vegar að safna lífsýnum og greina erfðafjölbreytileika innan stofnsins með sameindaerfðafræðilegum aðferðum.
Helstu samstarfsaðilar: 

- Erfðafjölbreytni í íslenskum landnámshænum
Tengiliður: Jón Hallsteinn Hallsson, jonhal@lbhi.is  
Megin markmið verkefnisins er að framkvæma greiningu á erfðafjölbreytni innan stofns íslensku landnámshænunnar með arfgerðargreiningu.

Verkefninu er ætlað að auka þekkingu á erfðafjölbreytni stofnsins auk þess að svara ýmsum spurningum varðandi erfðafræðilega samsetningu stofnsins. Til að mynda er áhugi á að vita hvaða fuglar eru upprunnir af einstaklingum sem hafa blandast við erlend hænsnakyn, en sú vitneskja er forsenda þess að hægt sé að viðhalda hér kynhreinum stofni. Upplýsingar af þessu tagi myndu nýtast ræktendum vel við val á undaneldisdýrum. Verkefnið er mikilvægur liður í varðveislu stofnsins.
Helstu samstarfsaðilar: Sigríður Hjörleifsdóttir (MATÍS).

Hringrás næringarefna 
- Langtímatilraunir með áburð (478)
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is
Markmið þessa verkefnis er að meta áhrif af langvarandi notkun tilbúins áburðar á forða næringarefna í jarðvegi og ýmsa eiginleika jarðvegs (sýrustig, lífrænt efni o.fl.). Landbúnaðarháskólinn hefur verið með fjölmargar tilraunir sem staðið hafa í 40 - 80 ár. Margar þeirra hafa verið lagðar niður á síðustu árum en mikið er til af sýnum sem er verið að greina og vinna úr.
Helstu samstarfsaðilar: 

- Áhrif grasræktar á C og N í jarðvegi / Influence of cultivation on carbon and nitrogen in grassland
Tengiliður: Þorsteinn Guðmundsson, thorsteinng@lbhi.is  
Almennt gildir að kolefni í jarðvegi eykst við grasrækt en minnkar við ræktun á einærum tegundum. Þegar rætt hefur verið um kolefnisbindingu hér á landi hefur umræðan fyrst og fremst snúist um landgræðslu og skógrækt. Markmið þessa verkefnis er að skoða möguleika ræktaðs graslendis til að binda kolefni í mismunandi jarðvegi í tveimur landshlutum. Kolefnisbinding kallar á nitur og því er höfuðáhersla lögð á áhrif nituráburðar á uppsöfnun kolefnis en áhrif fosfórs og kalís verða einnig skoðuð. Notuð verða jarðvegssýni úr gömlum áburðartilraunum þar sem einstakir tilraunareitir hafa fengið sama áburð í áratugi, elstu tilraunirnar eru frá 1938. Mikið kolefni er bundið í íslensku graslendi og mikilvægt að rannsaka hvort hægt sé að auka bindingu eða draga úr tapi komi það til. Slíkar upplýsingar eru mikilvægar fyrir útreikninga á heildarkolefnisjöfnuði landsins. Niðurstöðurnar eru notaðar til að kanna hvort nota megi RothC hermilíkanið fyrir íslenskan jarðveg

Generally the soil carbon content increases under grassland but decreases upon cultivation of annual crops. The discussion in Iceland has up to now mainly focused on land reclamation and forestry. The aim of this project is to investigate the extent of carbon sequestration in different soil types in different parts of the country. Carbon sequestration requires nitrogen and the main emphasis is therefore on the role of nitrogen fertilisers on carbon sequestration but the effect of phosphorus and potassium will also be looked at. Soil samples from long term field experiments where single plots have received the same fertiliser treatment for decades will be used. The oldest plots are from 1938. A large amount of carbon is bound in Icelandic grassland soils and it is important to investigate if it is possible to increase the carbon stocks or reduce possible losses. The results are used to test the Roth-C model for Icelandic soils.

Helstu samstarfsaðilar: University of Aberdeen/ Dr. Joanne U. Smith 

- Svepprót og niturbinding
Tengiliður: Þórey Ólöf Gylfadóttir, thorey@lbhi.is  
Markmið verkefnisins er tvíþætt. Annars vegar að kanna tilvist svepprót á hvítsmára og áhrif jarðvinnslu þar á. Hins vegar að mæla niturbindingu úr andrúmslofti með tveimur aðferðum, 15N þynningaraðferð (15N dilution) og ARA aðferðinni (acethylene reduction assay) við íslenaskar aðstæður á misnorðlægum hvítsmárastofnum auk þess sem áhrif jarðvegshita á virkni rótarhnýða verður skoðuð.

Notaðir voru tilraunareitir á tilraunastöðinni Korpu með misnorðlægum hvítsmárayrkjum (Norstar og Undrom) í blöndu með vallarsveifgrasi (Fylking).
Helstu samstarfsaðilar: Háskólinn í Tromsø/ Dr. Matthias Zielke 

- Niturjöfnuður í ræktuðum vistkerfum
Tengiliður: Þórey Ólöf Gylfadóttir, thorey@lbhi.is  
Í verkefninu verða bornir saman mismunandi valkostir við nýtingu fóðurbelgjurta í íslenskri túnrækt til þess að finna þá meðferð sem gefur mesta og besta fóðrið og bætir jafnframt nýtni niturs og dregur úr umhverfisálagi ræktunarinnar.

Áhrif tegundafjölbreytni og misstórra niturskammta á uppskeru og fóðurgæði verða metin í tilraunareitum á tilraunastöð LbhÍ á Korpu þar sem ræktaðar eru fjórar tegundir fóðurjurta (tvær grastegundir og tvær smárategundir) ýmist í hreinrækt eða í blöndum þar sem jafnræði milli tegunda er breytilegt. Borinn verður saman niturjöfnuður í smáratúni og í hreinum grasreitum við mismikla áburðargjöf. Í þessu felast mælingar á niturnámi, ammóníum- og nítratmyndun í jarðvegi, útskolun niturs, C og N í örveruflórumassa jarðvegs og virkni örverumassans.

Verkefnið mun gefa nýjar upplýsingar um samspilsáhrif tegundafjölbreytni og nituráburðar á heyfeng, fóðurgæði, niturnám og niturtap á norðlægum slóðum. Með því að skoða umsetningu niturs og útskolun á sömu reitum aukum við skilning okkar á því með hvaða hætti nitur tapast úr ræktarlandi. Niðurstöður úr verkefninu má nýta í líkönum sem greina valkosti við nýtingu fóðurbelgjurta í íslenskri túnrækt og áhrif þeirra á niturjöfnuð mismunandi ræktunarkerfa.
Helstu samstarfsaðilar: Agroscope Reckenholz-Tänikon Research Station ART, Zürich, Switzerland/ Dr. Andreas Lüscher 

- Dreifingartími mykju
Tengiliður: Ríkharð Brynjólfsson, rikhard@lbhi.is  
Kúamykju er dreift á tilraunareiti í byrjun hvers mánaðar frá september til maí. Dreifimagn miðast við 25 tonn/ha af mykju með 11% þurrefni. Mykja fyrir alla dreifitíma er tekin frá að haust svo alltaf er um að ræða samskonar mykju. Tilraunin er gerð á nýju landi hvert ár. Tilraunalandið er tún með vallarfoxgrasi sem ríkjandi tegund. Til samanburðar er borinn á tilsvarandi NPK (miðað við meintar heimtur) í tilbúnum áburði í október og maí, og í mai er dreift mismunandi skömmtum af N, P og K til viðmiðunar.

Tilraunin hófst haustið 2007 og líkur með uppskeru 2010. Þá hefur hún verið gerð á Hvanneyri í þrjú ár, og eitt ár á Stóra-Ármóti.
Helstu samstarfsaðilar: Búnaðarsamband Suðurlands, Stóra-Ármótsbú. 

- Áburðarsvörun túna með mislanga ræktunarsögu
Tengiliður: Þóroddur Sveinsson, thorodd@lbhi.is  
Vorið 2009 voru lagðar út 10 tilraunir á jafnmörgum túnum á kúabúunum á Möðruvöllum, Stóra Dunhaga og Syðri Bægisá í Hörgárdal. Á þessu búum eru til skrár (túnabækur) með ræktunarsögu túnanna sem ná áratugi aftur í tímann. Öll túnin hafa fengið búfjáráburð og tilbúinn áburð reglulega frá upphafi ræktunar en þau hafa verið mislengi í ræktun. Meginmarkmið verkefnisins er að að draga úr heildaráburðargjöf án þess að það komi niður á magni og gæðum heyuppskeru í túnum. Rannsóknaspurningarnar eru: 
- Hvað gefur tilbúinn áburður ofan á búfjáráburð í túnum með ólíka ræktunarsögu mikinn uppskeruauka? 
- Hvað skilar tilbúinn áburður ofan á búfjáráburð í túnum með ólíka ræktunarsögu miklum næringarefnaheimtum í samanburði við búfjáráburð eingöngu?
Helstu samstarfsaðilar: Búnaðarsamband Eyjafjarðar og Framleiðnisjóður landbúnaðarins 

- Langtímatilraunir með áburð (478)
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is  
Markmið þessa verkefnis er að meta áhrif af langvarandi notkun tilbúins áburðar á forða næringarefna í jarðvegi og ýmsa eiginleika jarðvegs (sýrustig, lífrænt efni o.fl.). Landbúnaðarháskólinn hefur verið með fjölmargar tilraunir sem staðið hafa í 40 - 80 ár. Margar þeirra hafa verið lagðar niður á síðustu árum en mikið er til af sýnum sem er verið að greina og vinna úr.
Helstu samstarfsaðilar:

Fóðuröflun og fjölbreytt framleiðslukerfi 

- Smárablöndur og áhrif N-áburðar
Tengiliður: Áslaug Helgadóttir, aslaug@lbhi.is  
Tilbúinn áburður og aðkeypt kjarnfóður hækkar ört í verði. Því er nauðsynlegt að finna leiðir til þess að bæta nýtingu áburðarefna í túnrækt og auka fóðurgæði gróffróðurs. Verkefninu er ætlað að kanna (i) hversu mikinn N áburð megi spara með því að rækta saman blöndur mismunandi gras- og belgjurtategunda án þess að það komi niður á uppskeru og fóðurgæðum og (ii) hvert sé fóðrunarvirði slíkra blandna samanborið við að rækta uppskerumiklar grastegundir í hreinrækt við tiltölulega miklum N áburði. Ef í ljós kemur að blöndur vel valinna yrkja af grösum og belgjurtum geta gefið meiri og betri heyfeng við minni nituráburð en ræktun á t.d. hreinu vallarfoxgrasi er til mikils að vinna. Verkefnið mun því skila beinum ávinningi fyrir bændur. Mæld verða áhrif þriggja N skammta (20, 70 og 220 kg N ha-1) á uppskeru, fóðurgæði og nýtni niturs í mismunandi blöndum af vallarfoxgrasi, hávingli, rauðsmára og hvítsmára samanborið við ræktun sömu tegunda í hreinrækt í tilraunareitum á Korpu í þrjú uppskeruár. Tilraunareitir verða samtals 66 og við hvern slátt verður heyfengur greindur til tegunda. Sömu tilraunareitum verður einnig sáð á Tilraunastöðinni á Möðruvöllum en þar verður einungis mæld heildaruppskera. Einnig verður fóðrunarvirði vallarfoxgrass, hávinguls og blöndu þessara tegunda með rauðsmára og hvítsmára ræktað við stóran og lítinn skammt af N áburði (50 og 125 kg N ha-1) mælt í fóðrunartilraun (verkuð uppskera úr fyrri slætti) og beitartilraun (endurvöxtur) með lömbum á Tilraunastöðinni á Hesti.
Helstu samstarfsaðilar: Jóhannes Sveinbjörnsson, LbhÍ 

- Vestnorræn tún (1358)
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is  
Markmiðið er að finna möguleg vaxtarsvæði helstu tegunda sem notaðar eru til túnræktar á norðlægum slóðum. Prófuð eru 25 yrki af 11 gras- og smárategundum. Tilraunirnar eru gerðar á 23 stöðum á Íslandi, 2 stöðum á Grænlandi, 2 stöðum í Noregi og svo er sitt hvor tilraunin í Færeyjum og Norður-Svíþjóð. Sáð var árið 2009.
Helstu samstarfsaðilar: Ráðunautar um allt land. Tilraunastöðvarnar í Holti og Furunesi í Noregi, Svalöf Weibull í Lännäs, N-Svíþjóð, tilraunastöðin í Kollafirði í Færeyjum, Konsulenttjenesten for Landbrug á Grænlandi. Verkefnið er styrkt af Framleiðnisjóði landbúnaðarins og Nordisk Atlantsamarbejde (NORA). 

- Grasrækt (481)
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is  
Undir þetta verkefni falla ýmsar grasræktartilraunir sem ekki eru hluti af stærra rannsóknarverkefni. Einhverjar slíkar tilraunir eru oftast í gangi og má nefna prófun yrkja, kynbætur, sáðtíma, sláttutíma, blöndur og áburð. Markmið tilraunanna er að bæta grasuppskeru við íslenskar aðstæður
Helstu samstarfsaðilar: 

- Kornrækt og sáðskipti
Tengiliður: Jónatan Hermannsson, jonatan@lbhi.is  
Kornrækt á Íslandi er nálægt mörkum hins mögulega. Sumarhiti er af skornum skammti og aðrir veðurfarsþættir eru einnig erfiðari hér en þekkist í kornræktar-löndum. Nefna má hvassviðri og slagviðri síðsumars.
Hinar séstöku aðstæður hér á landi gera óvenjulegar kröfur til kornsins, sem ræktað er. Markmið verkefnisins verður að fá bændum í hendur hinn besta efnivið til kornræktar. Því er sinnt á tvennan hátt. Í fyrsta lagi með því að fylgjast með og prófa öll erlend yrki sem fáanleg eru og gætu komið að gagni hérlendis. Í öðru lagi með kynbótum og þá er unnið að því að búa til byggyrki sem henta hinum séríslensku aðstæðum. Þetta verkefni hefur þegar skilað fjórum nýjum yrkjum.
Í verkefninu er líka unnið að ýmsum þáttum varðandi ræktun korns, svo sem áburðarþörf, tækni við sáningu og skurð. Fjallað er um stað kornsins í sáðskiptum við aðrar nytjajurtir.
Helstu samstarfsaðilar: Búnaðarsambönd í sýslum og landshlutum 

- Fóðrun áa á meðgöngu: Áhrif holdafars áa og orku- og próteinfóðrunar seinni hluta meðgöngu á efnaskiptajafnvægi áa, fæðingarþunga, lífsþrótt og vaxtarhraða lamba
Tengiliður: Jóhannes Sveinbjörnsson jois@lbhi.is  
Meðal helstu forsendna hagkvæmrar sauðfjárframleiðslu eru góð frjósemi, lítil vanhöld og hraður vöxtur lamba. Markmiðið með þessu rannsóknaverkefni er að afla gagna til að endurmeta leiðbeiningar um fóðrun áa á síðustu vikum meðgöngu og um burð.
Annars vegar er unnið með gögn úr safni tilraunabúsins á Hesti, þar sem verða skoðuð áhrif holdafars áa á mismunandi árstímum á fæðingarþunga, lífslíkur og vaxtarhraða lamba.
Hins vegar er verið að vinna úr niðurstöðum fóðrunartilraunar þar sem rannsakað er samspil mismunandi orku- og próteinfóðrunar á síðustu vikum meðgöngu á efnaskiptajafnvægi áa, fæðingarþunga og vaxtarhraða lamba. Í rannsókninni voru gerðar mælingar á efnaskiptaafurðum sem þekkt er að gefa vísbendingar um fóðrunarjafnvægi í jórturdýrum. Slíkar mælingar hafa ekki verið gerðar áður á sauðfé hérlendis en hafa verið gerðar undanfarin ár í fóðrunartilraunum með mjólkurkýr á Stóra-Ármóti.
Helstu samstarfsaðilar: Hallfríður Ó. Ólafsdóttir, MS-nemi LbhÍ, Grétar Hrafn Harðarson, LbhÍ, Torben Larsen, Århus University, Faculty of Agricultural Sciences (blóðefnamælingar). 

- Verkun byggheilsæðis í blöndu með repju eða ertum
Tengiliður: Þóroddur Sveinsson, thorodd@lbhi.is  
Meginmarkmið þessa verkefnis er að; 
- skera úr um hvort hægt er að verka orkuríkt heilsæðisvothey, 
- skoða áhrif repju og ertu á fóðurgildi og verkun (gæði gerjunar) í byggheilsæði, 
- skoða áburðarskammta á byggheilsæði og áhrif þeirra á uppskeru, fóðurgildi og verkun (gæði gerjunar), 
- skoða áhrif skurðartíma á uppskeru, verkun og fóðurgildi í byggheilsæði og byggheilsæðisblöndum.
Verkefnið er ætlað að skila hagnýtum niðurstöðum fyrir kúabændur sem vilja auka fóðrunarvirði og fjölbreytni eigin gróffóðurs sem er undirstaðan fyrir aukinni nyt mjólkurkúa.
Helstu samstarfsaðilar: Framleiðnisjóður landbúnaðarins

Heilbrigði í framleiðslu og heilnæmar afurðir 

- Dreifing fjár á sumarbeit
Tengiliður: Anna Guðrún Þórhallsdóttir, annagudrun@lbhi.is  
Sauðfé á Íslandi hefur víðast aðgang að mjög stórum landsvæðum á sumarbeit, og lítið er vitað um hvar það nákvæmlega gengur. Krafa gæðastjórnunar í sauðfjárrækt er að geta gert grein fyrir því hvar féð gengur, að ekki sé um ofbeit að ræða þar sem féð er og að stjórn sé höfð á beitinni. Litlar rannsóknir hafa verið gerðar á beitarsvæðum sauðfjár hérlendis en rannsóknir erlendis benda til að fé sé margt hvert mjög staðbundið á frjálsri beit og komi sér upp heimasvæði þar sem skyldir einstaklingar ganga saman. Margir bændur telja sig vita að á frjálsri beit safnist féð í skyldleikahópa, og að dætur leiti þangað sem þær gengu með móður fyrsta sumarið. Beitarsvæðið sé þannig nokkuð ákvarðað á fyrsta ári og breytist lítið eftir það.
Fyrir gæðastýringu í sauðfjárrækt er góð beitarstjórn mjög mikilvæg. Lykilatriði fyrir beitarstjórnun er að hafa þekkingu á þeim þáttum sem stjórna frjálsri dreifingu fjárins í haganum. Erlendar rannsóknir benda til að einn af þessum þáttum sé lært atferli, frá móður til dóttur og þar með er möguleiki að hafa áhirf á þetta atferi með stjórnun og ásetningi. Verkefninu er ætlað að afla þekkingar á frjálsri dreifingu fjár á beit með tilliti til skyldleika með það að markmiði að geta stjórnað beitarþunga á ákveðnum svæðum með ásetningi.
Dreifing á sauðfé var rannsakað á afmörkuðu svæði á Ströndum árin 2006-2007, þar sem skráð var hvar tilteknar ær héldu sig nokkrum sinnum yfir sumarið. Næsti áfangi í verkefninu er að setja GPS staðsetningatæki á 15 ær sem ganga á afrétt sem liggur inná miðhálendið.
Helstu samstarfsaðilar: Framleiðnisjóður landbúnaðarins; Skarphéðinn Þórisson, Náttúrustofnu Austurlands. 

- Dreifing hreindýra
Tengiliður: Anna Guðrún Þórhallsdóttir, annagudrun@lbhi.is  
Síðustu árin hefur krafan um þekkingu á hagagöngu hreindýranna aukist vegna meiri tekna af stofninum og hugsanlegra áhrifa framkvæmda mannsins. Vegna þess sameinuðust Landbúnaðarháskóli Íslands á Hvanneyri (eftirleiðis LbhÍ) og NA árið 2007 um styrkumsókn til RANNÍS um kaup á 15 hálskrögum með staðsetningartækjum. Styrkurinn fékkst og voru tæki og tól keypt af sænska fyrirtækinu Televilt. Tækin verða sameign LbhÍ og NA samkvæmt skriflegum samningi.
Þessi tækni mun gera kleift að auka mjög við þekkingu á hagagöngu hreindýra á Íslandi. Aukast mun almenn þekking á ferðum og dreifingu þeirra. Rannsóknin mun styrkja undirstöður fyrir ákvörðun veiðikvóta og skiptingu hans á milli svæða svo og mat á ágangi hreindýra á einstakar jarðir sem lagt er til grundvallar arðsútreikningum þar sem ágóða af veiðum er skipt á milli landeigenda. Tækin verða nýtt til að afla ítarlegra upplýsinga um ferðir og hagagöngu Snæfellshjarðar og Álftafjarðarhjarðar. Vonast er til að niðurstöðurnar varpi einnig ljósi á samgang á milli þessara hjarða og nærliggjandi hjarða.
Helstu samstarfsaðilar: Skarphéðinn Þórisson, Náttúrustofnu Austurlands; Landsvirkjun. 

- Bygg til manneldis
Tengiliður: Jónatan Hermannsson, jonatan@lbhi.is  
Í verkefninu er lagt mat á hollustu, öryggi og sérstöðu íslensks byggs. Bökunareiginleikar byggmjöls og prófanir á möltun íslensks byggs til framleiðslu á bjór.
Lögð hafa verið drög að gæðakröfum fyrir bygg sem ætlað er til matvælaiðnaðar. Kröfurnar eru mismunandi eftir því hvort um er að ræða bygg fyrir bökunariðnað eða maltgerð. Gæðakröfurnar þurfa að þróast áfram eftir að verkefninu lýkur og verða viðmiðun í viðskiptum með bygg.
Helstu samstarfsaðilar: Matvælarannsóknir Íslands,Kornax, Myllan og Ölgerð Egils Skallagrímssonar

Garðyrkja 

- Forsoðnar kartöflur: yrki, áburður og efnainnihald
Tengiliður: Jónatan Hermannsson, jonatan@lbhi.is  
Framleiðsla á kartöflum í neytendaumbúðum er hagur kartöflubænda. Í þessari umsókn er eingöngu fjallað um hráefni í svokallaðar forsoðnar kartöflur. Þá eru kartöflurnar skrældar hráar og soðnar í lofttæmdum umbúðum. Framleiðsla af þessu tagi gerir miklar og sértækar kröfur til hráefnis. Kartöflur þurfa að vera jafnar að stærð, lögulegar, svo að lítið tapist við skrælingu í vél og að auki þurrefnisríkar.
Til að finna réttu aðferðirnar til þessarar framleiðslu eru gerðar tilraunir með kartöfluyrki, áburðarskammta, fyrirkomulag áburðargjafar og sprettutíma.
Helstu samstarfsaðilar: Samband garðyrkjubænda. 

- Yndisgróður og samvinna á vegum Norðurslóðaáætlunar (Northern Periphery Programme) (NPP)
Tengiliður: Samson Bjarnar Harðarson, samson@lbhi.is  
vefsíða: http://yndisgrodur.lbhi.is/  ; http://northstarnewmedia.co.uk/np/  

Frá og með 1. júlí 2009 er Yndisgróðursverkefnið í samvinnu á vegum Norðurslóðaáætlunar í verkefninu “New Plants for the Northen Periphery market” (NPNP) og mun það móta áframhaldandi starf Yndisgróðurs. Með þátttöku í Norðurslóðaáætluninni framlengist starfstími Yndisgróðursverkefnisins um tvö ár eða til 30.júní 2012 í stað 30. júní 2010. Verkefnið gengur í meginatriðum út á það sama og upprunalegt verkefni Yndisgróðurs, að rannsaka harðgerðar og verðmætar plöntur til notkunar á norðurslóð og koma þeim á markað.
Meginmarkmið NPN er að auka fjölbreytni, sjálfbærni og viðskiptatækifæri á norðurslóð með því að gera garðplöntuframleiðendum kleift að framleiða aðlagaðan plöntuefnivið á heimaslóð.
NPN ætlar að ná markmiðum sínum með að þróa nýja markaði, byggja upp þekkingu á ræktun nýrra plantna við þau sérstöku skilyrði sem ríkja á norðurslóðum. Byggja upp netverk til þess að yfirfæra þekkingu á milli þátttakenda og almennings og skiptast á plöntuefnivið á milli svæða. Eitt af aðalverkefnunum er að byggja upp sýnigarða og klónasöfn, sem er einmitt stór liður í verkefnum Yndisgróðurs.Tímabil verkefnisins er 2009 – 2012.

Helstu samstarfsaðilar: Sveitarfélagið Piteå í N-Svíþjóð sem er leiðandi aðili, Agronomy Institute – Orkney College UHI í Skotlandi, Agrifood MTT í Finnlandi og Botanical Gardens, University of Oulu í Finnlandi.

Byggðaþróun og nýsköpun 

- Íslenskur undirburður
Tengiliður: Sigtryggur Veigar Herbertsson, sigtryggurvh@lbhi.is  
vefsíða: http://www.lbhi.is/Uploads/document/Rannsoknir/islenskur_undirburdur_mai_09_.pdf  
Notkun á undirburði til þess að bæta aðbúnað dýra hefur stóraukist hérlendis á liðnum árum, með innleiðingu stía í stað bása í hesthúsum, legubása í fjósum og með notkun á hálmdýnum í fjárhúsum og fjósum. Stór hluti af þeim undirburði sem notaður er kemur erlendis frá. Tölur Hagstofu Íslands sýna að rúm 5.000 tonn af undirburði, unnum úr trjáafurðum, hafi verið flutt inn til landsins á tveggja ára tímabili, frá júní 2006 til og með maí 2008.Varlega áætlað er söluverðmæti þessa undirburðar á bilinu 200 – 220 milljónir, miðað við algengt verð á viðmiðunartímabilinu.
Hálmur beint af akri, eða snittaður, er notaður með ágætum árangri undir mjólkurkýr, geldneyti og sauðfé. Hálmur kallar þó á töluverða vinnu s.s. við útmokstur auk þess sem hann nýtist ekki að fullu vegna þess hve grófur hann er og nær því ekki góðri snertingu við þá bleytu sem þarf að ná til. Við upphaf verkefnisins var því ljóst að leggja þurfti mesta áherslu á að auka notagildi hálmsins og jafnframt að koma hálminum á það form að hann gæti hentað sem staðgönguvara við innfluttan undirburð í pokum og/eða stórsekkjum. Því var ákveðið að þróa efni sem hefði svipaða eiginleika og sag eða spænir hefur sem undirburður, þ.e. efni sem er auðvelt að geyma, dreifa í stíu og moka út ásamt því að nýtast vel.
Þrátt fyrir að um tiltölulega lítið tilraunaverkefni væri að ræða, fékkst ágætis samanburðargrunnur varðandi verðþol umræddrar vöru í samkeppni við staðgönguvöru. Niðurstaða viðræðna við sölufyrirtæki leiddi í ljós verð til verkefnisins var kr. 54,- pr. kg. hálmköggla (án vsk.) og nam kögglunarkostnaður 12-20 kr/kg (án vsk) en verðbilið er þónokkuð vegna mismunandi vinnsluhraða við tilraunakögglunina. Afköstin voru frá 316 kg til 1.470 kg pr. klst. Ljóst er að ef kögglun væri gerð í einhverjum mæli og hálmurinn einsleitari að gerð og gæðum, myndi kögglunarkostnaður minnka.
Það var reynsla þessa verkefnis að hestamenn, sem prófuðu hálmkögglana voru almennt mjög ánægðir með afurðina og fannst hún vel samkeppnishæf að gæðum. En þar sem hestamönnum líkar vel trjáafurðir (spænir, sag og sagköggla) og er að jafnan frekar vanafast, var erfiðleikum háð að sannfæra fólk til þess að prófa þessa nýju afurð78
Helstu samstarfsaðilar: 

- Ræktun repju og nepju til olíuframleiðslu og uppgræðslu
Tengiliður: Þóroddur Sveinsson, thorodd@lbhi.is  og Jónatan Hermannsson, jonatan@lbhi.is  
Markmið verkefnisins er að rannsaka möguleika á ræktun vetrarrepju og vetrarnepju til olífuframleiðslu á völdum stöðum um allt land. Ætlunin var að finna strax á fyrsta ári ytri mörk þessarar ræktunar hér á landi.
Skýrsla er komin út: http://www.lbhi.is/Uploads/document/Rit_LBHI/Rit_LBHI_nr_%2024%20-%20olíufrærækt.pdf  
Helstu samstarfsaðilar: Siglingastofnun, Ólafur Eggertsson, Þorvaldseyri o.fl. 

- Nýting á lífrænum úrgangi til orkuframleiðslu
Tengiliður: Þóroddur Sveinsson, thorodd@lbhi.is  og Jón Guðmundsson, jong@lbhi.is  
vefsíða: http://landbunadur.is/landbunadur/wglbh.nsf/key2/hhjn7t2jkb.html  
Markmið þessa ramma verkefnis er að skoða sem flestar hliðar á nýtingu lífræns úrgangs og leggja mat á ávinning og kostnað hvort heldur hann er umhverfislegur, orkulegur eða fjárhagslegur. Einnig að leita leiða til að auka þann ávinning og draga úr slíkum kostnaði. Fram til þessa hefur verkefnið einkum beinst að möguleikum á að nýta lífrænan úrgang og önnur hráefni frá landbúnaði til vinnslu á metangasi. 
- Meðal þeirra verkefna sem unnið hefur verið að eru eftirfarandi: 
- Uppbygging tilraunaaðstöðu til gerjunartilrauna: Settur hefur verið upp 1000 lítra gerjunartankur og einfaldur gashreinsibúnaður. 
- Greining á landsvæðum sem til greina koma vegna samþættingar á landgræðslu og ræktun orkuplantna. Verkefnið var unnið sem lokaverkefni til B.S. prófs við LbhÍ. 
- Metanvinnsla úr búfjáráburði í Eyjafirði – greining umhverfislegra, efnahagslegra og orkulegra þátta. Verkefnið er unnið sem meistaranámsverkefni við LbhÍ. 
- Sláturúrgangur í nýju ljósi, hvaða nýtingarleiðir eru heppilegar? Samanburður á þremur nýtingarleiðum: Gasvinnsla, jarðgerð og urðun. Verkefnið er unnið sem meistaranámsverkefni í Umhverfis og auðlindafræði við HÍ. 
- Samantekt á mögulegum hreinsiaðferðum á hauggasi. Verkefnið var unnið sem sumarvinna nemanda í vélaverkfræði. Samantektin er aðgengileg hér á heimasíðunni. 
- Könnun á möguleikum þess að hefja metanvinnslu á nokkrum býlum. Í samstarfi við nokkra bændur var gerð úttekt á möguleikum þess að hefja vinnslu á metangasi.

Helstu samstarfsaðilar: Sorpa B.S., Metan h.f., Mannvit h.f., Umhverfis og orkusjóður OR, Orkusjóður Iðnaðarráðuneytisins, Alcoa 

- Eldsneyti úr innlendu hráefni
Tengiliður: Jón Guðmundsson, jong@lbhi.is  
Markmið verkefnisins er að vinna eldsneyti úr innlendu hráefni og útfæra með tæknilausnum.
Helstu samstarfsaðilar: Nýsköpunarmiðstöð (verkefnisstjóri) og Sorpa. Styrkur frá Tækniþróunarsjóð 

- Hálendisvegir, sjónræn áhrif og vegstaðlar
Tengiliður: Ragnar Frank Kristjánsson, ragnarf@lbhi.is  
Tilgangur verkefnisins var að rannsaka hvort mögulegt sé með einföldum aðferðum að útbúa fyrirfram ákveðna vegstaðla fyrir vegagerð á hálendinu. Þeir staðlar sem hafðir voru í huga í verkefninu var ætlað að taka meira tillit til landslags og sjónrænna áhrifa, en fram að þessu hefur verið gert. Rannsóknin beindist á að meta sjónrænáhrif útivistarvega á landsvæðinu norðan Þverá á Síðumannaafrétti og að Laka. Landslagsgerðir voru metnar og greindar, út frá jarðfræðilegum og sjónrænum (fagurfræðilegum) forsendum.
Helstu samstarfsaðilar: Rannsóknarsjóður Vegagerðarinnar, Nýsköpunarsjóður íslenskra námsmanna og Kirkjubæjarstofa 

- Upphitun íþróttavalla (1053)
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is  
Markmið þessa verkefnis er að lengja notkunartíma fótbolta- og golfvalla með því að hita upp jarðveginn. Tilraunareitir voru settir upp á Korpúlfsstöðum sumarið 2009 og er hægt að stjórna hitun þeirra frá stjórnstöð á Korpúlfsstöðum. Í fyrstu verður lögð áhersla á upphitun síðla vetrar og að vori.
Helstu samstarfsaðilar: Orkuveita Reykjavíkur, Golfklúbbur Reykjavíkur, KSÍ og fleiri aðilar. 

- Golfflatagrös (536)
Tengiliður: Guðni Þorvaldsson, gudni@lbhi.is  
Markmið þessa verkefnis er að finna heppilegar tegundir og yrki í golfflatir á Norðurlöndum. Þetta er samnorrænt verkefni sem hófst árið 2007. Tilraunir eru á gerðar á fjórum stöðum á Norðurlöndunum. Íslenska tilraunin er á Korpúlfsstöðum.
Helstu samstarfsaðilar: Þetta verkefni er styrkt af STERF og er unnið í samvinnu við Bioforsk í Noregi.

Skógrækt og landgræðsla 

- Þróun vistkerfa við landgræðslu – Vistheimt
/ Restoration of ecosystem functions on severely degraded land
Tengiliður: Ólafur Arnalds, LbhÍ, oa@lbhi.is  
The goal of the project is to define the development of soil and vegetation factors during restoration of desertified land in Iceland, and to establish the relationship between soil and vegetation development and ecosystem functions. The project is based on a land reclamation research area in South Iceland consisting of 40 one-ha experimental plots, set up in a randomized block design with four replicates and ten reclamation treatments designed to meet a broad range of restoration goals. A multidisciplinary approach is used, including studies of: 1) nutrients and biomass; 2) hydrology; 3) cryoturbation and surface stability; 4) soil parameters and soil development; and 5) vegetation dynamics. The results contribute to effective design and ecological assessment of restoration projects.
Helstu samstarfsaðilar: Landbúnaðarháskóli Íslands, Landgræðsla ríkisins og Rannsóknastöð skógræktar á Mógilsá. 

- Endurheimt staðargróðurs á röskuðum hálendissvæðum
/ Restoration of natural vegetation on disturbed highland areas
Tengiliður: Ása L. Aradóttir, LbhÍ, asa@lbhi.is  
The aim of this project is to develop and test different methods to reintroduce natural vegetation into disturbed highland areas. It is carried out at Hellisheiði in cooperation with Orkuveita Reykjavíkur (Reykjavík Energy). The project consists of several experiments and studies, including turf transplant experiments to assess the minimum turf size needed to restore heathland and grassland vegetation; and hay transfer experiments in order to assess which native species are able to colonize disturbed areas by hay transfer and the optimum cutting time for this purpose. Furthermore, seed production and the optimum time for seed collection of selected species are studied. The results are expected to improve procedures for restoration of natural vegetation on disturbed areas.
Helstu samstarfsaðilar: Landbúnaðarháskóli Íslands, Orkuveita Reykjavíkur

? Notkun svarðlags til uppgræðslu / Benefits of using topsoil for restoration of disturbed sites
Tengiliður: Ása L. Aradóttir, LbhÍ, asa@lbhi.is  
The aim of this project is to assess the benefits of conserving and using topsoil for restoration of native biodiversity on former gravel mine-sites. An experiment with different combinations of revegetation treatments on topsoil or topsoil-subsoil mixtures was established in West-Iceland in 2006. The vegetation dynamics on the experimental plots have been studied, including regular assessment of species composition and cover of all treatments, as well as studies of seed bank and seedling establishment in selected treatments. The results are expected to improve procedures for restoration of abandoned mines and other disturbed areas.
Helstu samstarfsaðilar: Landbúnaðarháskóli Íslands, Vegagerðin (Icelandic Road Administration), Landgræðsla ríkisins

? Kolbjörk
Tengiliður: Ólafur Arnalds, oa@lbhi.is  og Guðmundur Halldórsson, gudmundur.halldorsson@land.is  
The project is aimed to investigate ecosystem development with an emphasis on carbon sequestration in restoration of Icelandic deserts from barren land to land that is covered with forest (native birch). The research is funded by the Reykavik Energy Research Fund. The research is conducted within the 600 km2 “Hekluskógar” restoration area. It involves detailed research on carbon fluxes, soil carbon and soil factors, vegetation dynamics and development, forest development, carbon in vegetation and forests, biota and other factors, which are investigated in detail in target areas of different age and development. The project involves several M.Sc. student projects. The research is backing up carbon sequestration numbers reported to the UN FCCC and provides valuable information for the massive Hekluskógar restoration project.
Helstu samstarfsaðilar: Reykjavik Energy, Icelandic Soil Conservation Service, Icelandic Forest Service

? Wind-erosion in the Hekla area
Tengiliður: Ólafur Arnalds, oa@lbhi.is  og Elín Fjóla Þórarinsdóttir elin.fjola.thorarinsdottir@land.is  
The project is a M.Sc. project and aims to quantify wind erosion on the deserts within the 600 km2 “Hekluskógar” restoration project area. Dust traps were placed at about 30 sites, and wind erosion is also measured with automated apparatus together with various weather information. The research shows well the quantity of materials that are being blown within the area (>1000 kg m-1 in places) and identifies important sources and pathways for fluxes of sand. This information is important for making restoration efforts more effective. The scale of the research is also unique, providing a landscape based overview of sediment transport in an Icelandic desert.
Helstu samstarfsaðilar: Icelandic Soil Conservation Service

? ForStreams/SkógVatn
Tengiliður: Bjarni Diðrik Sigurðsson, bjarni@lbhi.is  
vefsíða: www.forstreams.is  
The FORSTREAMS project studies the effects of afforestation and revegetation on aquatic fauna, water quantity and quality. Afforestation and revegetation have increased in Iceland in recent years, and further increase in anticipated. It is important to enhance knowledge on how a large-scale change in vegetation cover affects run-off water and aquatic fauna. Water is one of Iceland’s most important natural resources. It is used for hydropower production, for industrial and domestic use, for fishing and brooks, rivers and lakes are important habitats for many organisms. The effects of changes in vegetation on aquatic biodiversity, primary production and biogeochemistry of catchments has not been much studied in Iceland. Two M.Sc. theses will be produced on these effects within the FORSTREAMS project, which will take place both in southern and eastern Iceland during 2007-2010.
Helstu samstarfsaðilar: University of Iceland, Institute for Freshwater Fisheries, Iceland Forest Service and Soil Conservation service. The project is also Iceland’s contribution to a Nordic/Baltic study, entitled CAR-ES (Centre for Advanced Forest Research on Ecosystem Services).

? CAR-ES - Centre for Advanced Forest Research on Ecosystem Services /Norrænt öndvegissetur um rannsóknir á vistkerfisþjónustu skóga
Tengiliður: Bjarni Diðrik Sigurðsson, bjarni@lbhi.is  
vefsíða: http://www.nordicforestry-cares.org/  
The overall objective of the CAR-ES is to provide the necessary knowledge for informed decisions on forest management with respect to the following major environmental services: carbon sequestration, water protection and biodiversity.
In the Nordic countries 2-3% of the forest area is within 10 m from water (streams or lakes). This fraction of the forest has special functions in protecting aquatic life, dampening water contamination, hosting species, storing more soil carbon than dryer forests and in being as important as the rest of the forest with respect to exchange of the greenhouse gasses methane and nitrous oxide. At harvest forest by the water should be left as a buffer for benefits on water quality, biodiversity and potentially also for greenhouse gas exchange. More research on the integrated functions of forests by the water especially related to biodiversity, greenhouse gas exchange and on the best practice for management. (Conclusions from a synthesis project on ‘Environmental Services provided from Forests by the Water’ which is expected to appear in the journal AMBIO).
Trees are responsible for the production and thus the carbon sequestration in the forest, whereas the soils are responsible for the major storage of carbon. However less is known about the stability and changes in soil carbon. New research should focus on the protection and potential enhancement of the forest soil carbon store. (Conclusions from a recent workshop in Iceland). Forest productivity is expected to increase in the future due to improved plant material and climate change. This will lead to shorter rotations and larger annual clear-cut areas. Likely environmental effects were explored by modelling showing higher carbon sequestration, no change for nitrate leaching but a reduction in dead wood (potential negative impact on biodiversity). (Conclusions from a modelling project on ‘Environmental impact of shorter forest rotations’ with a paper now published Weslien et al. Scand. J. For. Res. 2009, 24: 333-347).
Helstu samstarfsaðilar: University of Copenhagen, Forest & Landscape / Per Gundersen

? ICEWOODS/SkógVist
Tengiliður: Bjarni Diðrik Sigurðsson, bjarni@lbhi.is  
The project is a combined effort by the Agricultural University of Iceland, Iceland Forest Service and the Icelandic Institure of Natural History. The results of the study have been bublished both in English and Icelandic as ca. 30 scientific research articles and book chapters, and some aspects of it are still being written up. PI is prof. Bjarni D. Sigurdsson (bjarni@lbhi.is).
ICEWOODS focused on changes in species composition and population densities of birds, soil invertebrates, insects, vascular plants and fungi that occur following afforestation with the introduced Siberian larch (Larix sibirica) and lodgepole pine (Pinus contorta) and the native downy birch (Betula pubescens), as well as the changes in carbon sequestration, NPP and soil efflux of carbon.
Afforestation sites with Siberian larch, 10, 20, 35, 55 years of age, were selected for the study, as well as comparable treeless lands and two sites covered by the native birch. Parallel studies where also done for four afforestation sites with Sitka spruce and lodgepole pine and comparable treeless sites and old-growth downy birch forests. Together these three tree coniferous species account for about 75% of the annual afforestation in Iceland.
ICEWOODS was the first project in Iceland that tried to bring together studies on forest production (carbon sequestration) and biodiversity. Understanding which factors control the age-related dynamics of the plantation ecosystems is the key for sound environmental assessment of afforestation programs that are foreseen to increase in near future. Such information is also essential for integrating forest carbon budgets across space and time, which Iceland needs to do after having ratified the Kyoto-protocol.
Helstu samstarfsaðilar: Iceland Forest Service and the Icelandic Institure of Natural History.

? Landbætur á sandsvæðum
Tengiliður: Ása L. Aradóttir, LbhÍ, asa@lbhi.is  
The aim of this project is to study the stability and dynamics of vegetation in sandy areas dominated by Lymegrass and assess the suitability of standard measurement and monitoring methods for carbon accumulation in these areas. The dynamics of the Leymus dunes are measured on time-series of aerial photographs on selected sites. Furthermore, the representativeness of an established net of permanent monitoring plots (by the SCS) assessed by comparing them to the distribution of Lymegrass dunes. Also, the carbon stocks and CO2 release are measured on transects through selected dunes.
Helstu samstarfsaðilar: LbhÍ, Landgræðsla ríkisins

? Vistheimt á Norðurlöndum -
ReNo - Restoration of damaged Ecosystems in the Nordic countries
Tengiliður: Ása L. Aradóttir, LbhÍ, asa@lbhi.is  
vefsíða: www.reno.is  
ReNo is a Nordic multidisciplinary network of scientists, practitioners, policy makers and entrepreneurs working with ecological restoration, funded by the Nordic Council of Ministers. It has the aim to enhance knowledge and professional skills in ecosystem restoration in the Nordic countries. Futhermore to increase awareness of the importance and the potential of ecosystem restoration for improved environmental quality and nature conservation. The main tasks of the network are: (i) to conduct national assessments of the extent, status, methods and results of restoration activities in the Nordic countries; (ii) analyze the natural and socio-economic processes involved in restoration; (iii) identify knowledge gaps and inadequate policy instruments; and (iv) develop paradigms and guidelines for restoration.
Helstu samstarfsaðilar: The project is lead by Guðmundur Halldórsson, the Soil Conservation Service of Iceland. Participating institutions include Faroese Museum of Natural History, Finnish Forest Research Institute, University of Copenhagen, Agricultural University of Iceland, Norwegian Institute for Nature Research and Umea University. For a complete list of participants see http://www.reno.is/Pages/1270

Umhverfisrannsóknir

? Ýmir - Soil research, data and soil map of Iceland.
Tengiliður: Ólafur Arnalds, oa@lbhi.is  
vefsíða: www.lbhi.is/jardvegsstofa  
Ýmir is a project with broad aims that include: a) operating a soil analysis laboratory; b) maintaining a database on Icelandic soils; c) investigate the major properties of Icelandic soils and soil formation; d) develop a classification scheme that is suitable for Icelandic soils; e)produce and maintain a soil map which is accessible on the internet.
Soils have been collected systematically from all over the country in addition to various soil research and analysis in relation to other research projects by AUI and other agencies. These information are stored in the Ymir database (see www.lbhi.is/jardvegsstofa
Helstu samstarfsaðilar: EU-Joint Research Center Ispra (Soil Action), Icelandic Soil Conservation Service

? Nytjaland. The Icelandic Farmland Database.
Tengiliður: Ólafur Arnalds, oa@lbhi.is  
The Farmland Database aims to use satellite images to classify all Icelandic land-surfaces into vegetation categories. The scale in up to 1:20 000. Farmland boundaries have been entered for much of Iceland. The database gave most of land information for the EU-CORINE project for Iceland. The database is not quite completed but is used for a range of research and development project and for rural planning.
Helstu samstarfsaðilar: Icelandic Soil Conservation Service, National Land Survey of Iceland, various Icelandic Agencies involved in properties, planning and environmental issues.

? Biogeochemistry of Iceandic andosols
Tengiliður: Rannveig Anna Guicharnaud, rannveig@lbhi.is  
Studying biological parameters of northern latitude soils is of importance because of their high capacity to sequester organic matter. A consequence of climate change and the resulting increasing temperatures in the Arctic may be the shift from such soils being carbon sinks to becoming unmanageable carbon sources. Despite the relative harshness of the climate and the limited growing season, Icelandic soils are productive when cultivated and there is evidence of the emergence of a warmer and wetter climate. A key issue will be a consideration of the impact of intensive cultivation on the soils, landscape and general environmental parameters. This thesis studied the effect of climate, land use, fertilisation and soil pedological properties on Icelandic Andosols biology. Icelandic agricultural soils biological parameters were affected by land use were fertilisation seamed to suppress nitrogen mineralisation in cultivated fields. Furthermore, there were indications that an increase in soil moisture content promoted either nitrogen immobilisation or denitrification limiting inorganic N availability to the standing vegetation. They were adapted to perform around the freezing point. Soil respiration and enzymatic activities were measured down to a soil temperature of -10°C. Around the freezing point enzymatic activities and soil respiration was governed by availability of labile carbon. The soil microbial biomass carbon pool was not affected by different climatic variables (rainfall, air and soil temperatures) or fertilisation treatments. In comparison to other soils sampled in Scotland, Icelandic soils had a considerably larger microbial biomass carbon pools but their biological activity was significantly lower. This was mainly related to their pedological properties promoting high carbon sequestration and low C availability to microorganisms.
Helstu samstarfsaðilar: Dr. Graeme Paton University of Aberdeen

? Tracing impact of pedogenic processes on soil solutions with Si and Mg isotopes
Tengiliður: Rannveig Anna Guicharnaud, rannveig@lbhi.is  
Continental weathering does not only play a pivotal role in long-term climate and CO2 regulation, it also sustains the biosphere by providing nutrients. Understanding weathering and associated rates is therefore important to understand the rates at which weathering-climate feedback mechanisms operate. Stable isotopes of Si and Mg are fractionated during weathering processes and might help to assess solute-solid interaction rates on small (soils) and large scales (catchments). The riverine isotopic composition of above elements in a monolithological catchment can be related to pedogenic processes, such as mineral dissolution, sequestration in secondary minerals via neoformation or adsorption, and plant uptake. However, separating inorganic from biologically driven isotopic fractionation remains complex, owing the tight coupling of biology and weathering within the critical zone.Silicon stable isotopes were used in small catchments to relate isotopic variations to soil processes, e.g. neoformation of secondary minerals, Si adsorption onto oxides, and Si isotope fractionation during weathering on larger scales. All these studies have shown the preferential upake of light Si isotopes into secondary products, such as clays. Similarly, plant uptake was shown to favour light Si isotopes. Magnesium isotopes are also fractionated by plant uptake favouring heavy Mg isotopes and during neoformation of secondary minerals, likely favouring heavy Mg. However, Icelandic rivers were found to display a large range of Mg isotopic variations both lighter and heavier relative to the parental basalt, and few measured soils were shown to be isotopically lighter than basalt, suggesting isotope fractionation pattern similar to those Si.
This present study investigated the Si and Mg isotope fractionation in Icelandic soil solutions from four soil profiles, in order to elucidate the potential impact of soil weathering on riverine Mg and Si isotopic compositions. The combination of these three isotope systems will contribute to a better understanding of weathering derived fluxes to rivers and hence oceans.
Helstu samstarfsaðilar: Sigurdur R. Gíslason, University of Iceland; Alex N. Halliday, R. Bastian Georg and Kevin W. Burton, University of Oxford; and Sophie Opfergelt, the Université catholique de Louvain, Belgium.

? Contamination remediation by biological processes
Tengiliður: Rannveig Anna Guicharnaud, rannveig@lbhi.is  
Soils are one of the natural sinks for contamination in the environment, one of the most common pollutants being organic compounds such as oil. There are 395 km of electrical cables with mineral cable insulating oil in the capital area of Iceland run by Reykjavik Energy and therefore the risk of leakage from the cables to the surrounding soil environment is significant. Prolonged leakage of the oil can possibly pose a threat to the surrounding ecosystems. If a soil is heavily contaminated by organic pollutants, it can have a negative effect on the soil and plant ecosystem as well as to human health. In this study the effect of mineral cable insulating oil on the soil properties is investigated. Two different soil types, Brown Andosol and Histic Andosol, are treated with 0 %, 1 %, 5 % or 10 % of mineral cable insulating oil by dry weight to assess the impacts of the oil on various soil functions such as soil respiration and enzymatic activities which are crucial the cycling of nutrients within the soil system. High concentrations of organic contaminant like cable insulating oil can inhibit such processes.
Helstu samstarfsaðilar: Dr. Bergur Sigfússon Reykjavík Energy.

? ESJUFJÖLL
Tengiliður: Bjarni Diðrik Sigurðsson, bjarni@lbhi.is  
Nunataks in the Breiðamerkurjökull glacier offer a unique opportunity for the study of primary succession because of their different and often known age of exposure. The climate in Iceland has been changing and getting warmer during the last few decades and glaciers have retreated and thinned. As a result of this more and more nunataks have emerged and will increase both in size and numbers if the climate-change continues. In the present study five nunataks are included:
* Esjufjöll mountains have been exposed for millennia
* Kárasker got exposed before 1940.
* Bræðrasker emerged about 1960.
* Maríusker became visible in 2000.
* Systrasker became visible in 2008.

Helstu samstarfsaðilar: Icelandic Institure of Natural History.

? Losun hláturgass og annarra gróðurhúsalofttegunda úr lífrænum jarðvegi við mismunandi landnotkun
Tengiliður: Jón Guðmundsson, jong@lbhi.is  
Megin markmið þessa verkefnis er að afla gagna um losun N2O úr lífrænum jarðvegi hér á landi og meta breytileika þeirrar losunar m.t.t. helstu jarðvegsþátta og landnýtingar. Einnig er markmiðið að greina helstu veðurfars- og umhverfisþætti sem áhrif hafa á losunina. Samhliða mælingum á losun N2O verður aflað gagna um losun metans og koltvísýrings þannig að heildarjöfnuður fáist á losun þessara þriggja gróðurhúsalofttegunda fyrir viðkomandi jarðvegsgerð og landnýtingu.
Helstu samstarfsaðilar: Styrkt af Rannís

? LULUCF - gagnaöflun losunarbókhalds fyrir UNFCCC og Kyoto
Tengiliður: Jón Guðmundsson, jong@lbhi.is  
The objective of the Icelandic Geographic Land Use Database (IGLUD) is to compile information on land use and land use changes compliant to the requirements of the IPCC Guidance for National Greenhouse Gas Inventory (IPCC 2006). The categorization of land use also needs to be, as much as possible, based on existing information and adapted to Icelandic land use practices. Important criteria is that the database must recognize the land use practices most affecting the emission or removal of greenhouse gasses, and changes in extension of these. The defined land use classes need to be as much as possible recognisable both through remote sensing and on the ground. This especially applies to those categories not otherwise systematically mapped and for which information is available.
Another important objective of the IGLUD is to insure that all six main land use classes of the IPCC Guidance are geographically identifiable. According to the Guidance subdivision of the main land use categories within the database should either be identified geographically or to the relative division within a region. Relative division can either be based on ground surveys or other additional information.
Helstu samstarfsaðilar: Samkvæmt samningi við stjórnvöld

? Áhrif loftslagsbreytinga og landnýtingar á hálendisvistkerfi Íslands – ITEX samstarf
Tengiliður: Jón Guðmundsson, jong@lbhi.is  
In a changing climate it becomes increasingly important to study the impact on ecosystems. In the short-term (<10 yrs) land use has greater impact and may direct how ecosystems respond to climate change, emphasizing the importance of understanding the combined effect. The overall aim of the project is to study impact of climate change and land use on tundra ecosystems in Iceland and to test hypothesis on relationships between biodiversity, ecosystem function and stability. There are four main objectives: (1) To assess change in plant community structure (species composition, vegetation cover, canopy height) over the last decade or more in a range of plant communities in response to natural change in climate (temperature, precipitation/snow cover), experimental warming (1-2?C) and sheep grazing pressure; (2) To investigate the characteristics of both increasing and decreasing plant species; (3) Explore the relationship between biodiversity (plant, invertebrate and vertebrate species richness, food webs) and plant community stability; (4) Study how biodiversity and plant community structure affects ecosystem function in terms of green biomass (NDVI), nitrogen availability and CO2- flux in a changing climate under different grazing pressure. The study will focus on ecosystems at the Audkúluheidi highlands along soil moisture gradient and a post-glacial lava fields at Thigvellir by utilizing ongoing long-term climate warming experiment established at both locations in 1996 (ITEX) and permanent vegetation plots at Audkúluheidi that have been monitored for more than a decade along the Blöndulón reservoir.
Helstu samstarfsaðilar: Inga Svala Jónsdóttir við HÍ; Náttúrufræðistofnun.

? Langtíma umhverfisvöktun á vatnasviði að Litla-Skarði í Borgarfirði
Tengiliður: Hlynur Óskarsson, hlynur@lbhi.is  
vefsíða: http://www.ust.is/litla_skard/  
Árið 1996 hófst umhverfisvöktun í Litla-Skarði í Borgarfirði. Jörðin Litla-Skarð er í eigu Skógræktar ríkisins. Sjálft vöktunarsvæðið, sem er hluti jarðarinnar, er afmarkað vatnasvið norðvestan við Litlaskarðsfjall, 55 ha að flatarmáli. Á svæðinu er fjölbreytt landslag og gróðurfar. Á fjallinu eru mosaþembur, klappir og melar, í vesturhlíðum þess skriður og klettar, en í brekkurótum graslendi. Vestan fjallsins taka við klapparásar, moldarmelar, mólendi, birkikjarr og mýra- og flóasund.
Markmið vöktunarinnar er að ákvarða og segja fyrir um ástand þurrlendis- og ferskvatnsvistkerfa með tilliti til áhrifa loftborinnar mengunar, einkum af völdum köfnunarefnis og brennisteins. Verkefnið býður einnig upp á að meta áhrif ósons, þungmálma og þrávirkra efna á vistkerfi og getur gefið mikilsverðar upplýsingar um vistfræðileg áhrif loftslagsbreytinga og um breytingar sem kunna að verða á líffræðilegri fjölbreytni. Mikilvægur þáttur verkefnisins er að leggja til vísindalega og tölfræðilega traust gögn sem nota má til líkanagerðar.
Helstu samstarfsaðilar: Hollustuvernd ríkisins, Landbúnaðarháskóli Íslands, Skógrækt ríkisins og Veðurstofa Íslands. Árið 1997 bættust Náttúrufræðistofnun Íslands og Vatnamælingar Orkustofnunar í hóp þeirra sem þátt taka í verkefninu. Vöktunin var í upphafi styrkt af Norrænu ráðherranefndinni en hefur síðan verið fjármögnuð af styrktarfé frá íslensku vöktunarnefndinni AMSUM og af stofnununum sex. Vöktunin er hluti fjölþjóðlegra rannsókna sem fram fara á vegum Efnahagsnefndar Evrópu vegna samnings um hnattræna loftmengun og er vöktun af þessu tagi nú stunduð víðs vegar um Evrópu.

? Mýraeldar 2006
Tengiliður: Járngerður Grétarsdóttir, jarngerdur@lbhi.is  
Í verkefninu eru könnuð áhrif stórfellds sinubruna á lífríki og umhverfi á Mýrum í Borgarbyggð. Um 70 km² landsvæði brann á útmánuðum árið 2006 og eru það mestu gróðureldar sem þekktir eru á Íslandi. Landbúnaðarháskóli Íslands hefur umsjón með að kanna áhrif eldanna á gróðurfar svæðisins og fylgjast með gróðurframvindunni sem á sér stað í kjölfar brunans.
Helstu samstarfsaðilar: Náttúrufræðistofnun Íslands og Náttúrufræðistofa Kópavogs.

? Niðurbrot á PCB
Tengiliður: Rannveig Anna Guicharnaud, rannveig@lbhi.is  
Soils of today are under pressure of various pollutants, including polychlorinated biphenyls (PCBs) that are mixtures of compounds that have 1 to 10 chlorine atoms in two C-C bound aromatic rings. Characteristics of PCBs are toxicity, ability to bioaccumulate, stability and low reactivity, low water solubility and high adsorption capacity to soil organic matter. The NATO facility and United States Naval Air Station Keflavík was situated at Keflavík International Airport on the Reykjanes Peninsula from World War II until the fall of 2006, after which a number of pollutants were documented in the surrounding environment. Almenna Verkfræðistofan has estimated the extent and scale of PCB contaminated soils in an area formerly occupied by Sala Varnarliðseigna, dividing the polluted areas into three categories: > 50 ppm PCB, 1-50 ppm PCB and < 1 ppm PCB. This research intends to propose a framework of protocols that can be adapted to bioremediate Icelandic soils that exhibit PCB contamination in a sustainable manner. No data exist, neither on PCB degradation rates nor PCB degrading bacteria in Icelandic soils, and very limited research exists on contamination issues in Icelandic soils. The methodology consists of a bioremediation trial, including both anaerobic and aerobic treatments. A preliminary study with 12 biostimulation treatments, including nutrient addition, plant rests and plant roots, is currently carried out in the lab. The most effective treatments will be further investigated in a secondary laboratory experiment. Furthermore a small-scale field experiment will be set up in Keflavík, if the laboratory experiments yield positive results, More in depth analyzes of soil microbiology, a DNA based community fingerprinting technique LH-PCR (length heterogeneity polymerase chain reaction), has been carried out at the University of Helsinki in order to study the soil bacterial population. The aerobic and anaerobic PCB degraders were also investigated. In addition the bioavailability of PCBs in soil to earthworms will be determined
Helstu samstarfsaðilar: University of Iceland/ Dr. Kristín Vala Ragnarsdóttir (www.hi.is); Reykjavík Energy/ Dr. Bergur Sigfússon (www.or.is) and the University of Helsinki/ Anu Mikkonen and Taru Lehtinen (www.helsinki.fi/university).

? Áhrif jarðræktar og húsdýraáburðar á afrennsli af ræktarlandi
Tengiliður: Björn Þorsteinsson, bjorn@lbhi.is  
Verkefnið fjallar um umfang næringarefnaafrennslis af ræktalandi með sérstakri áherslu á umhleypinga að vetri. Áhersla er á umfang útskolunar húsdýraáburðar og umfang útskolunnar af opinni (plægðri) jörð. Væntanlegur ávinningur felst í að bættur grundvöllur fæst til hagnýtra leiðbeininga fyrir bændur varðandi notkun húsdýraáburðar og val jarðræktaraðferða. Niðurstöðurnar nýtast sem einn hlekkur í áframhaldandi þróun sjálfbærrar landnýtingar og nýtingu jarðvegs. Upplýsingar um heildarlosun næringarefna nýtast til að meta hvort mengun frá hefðbundinni ræktun sé áhyggjuefni hér líkt og víða erlendis. Niðurstöður nýtast vel við fræðslustörf innan flestra námsbrauta LBHÍ.
Helstu samstarfsaðilar:


Tekið saman af Önnu Guðrúnu Þórhallsdóttur annagudrun@lbhi.is  í febrúar 2010.